Netwerk Historisch Cultuurlandschap

Donderdag 26 januari 2012 staat de wintermiddag van het Netwerk Historisch Cultuurlandschap weer voor de deur. Het onderwerp van deze middag is het historisch graslandbeheer.

De aanleiding voor dit onderwerp is de publicatie 'Stromend Landschap, vloeiweidestelsels in Nederland' die is uitgekomen bij de KNNV-uitgeverij.
Zie ook: persbericht Stromend landschap DEF 24 11 2011.doc 

Programma, onder leiding van Henk Baas (RCE, sector Kennis, afd. Landschap):

13.00 inloop

13.15  Eric Brinckmann  (Waterpark Lankheet); Stromend landschap door 19e eeuwse ogen, kijken naar bevloeiingslandschap als een vorm van omgekeerd historisch denken en beschrijft het landschap door de ogen van bekende wandelaars uit de 19e eeuw: Van Lennep en Van Hogendorp, Craandijk, Boom en tenslotte (geen wandelaar, maar de geoloog) Staring. Aan de ene kant op zoek naar (deel)beschrijvingen van bevloeiingsstelsels, anderzijds naar het antwoord op de vraag waarom het fenomeen bevloeiing (en de daarmee samenhangende boerenslimheid) eigenlijk nooit een serieus thema in landschapsbeschrijvingen en de waterstaatsgeschiedenis is geweest. Als we de 19e eeuwse blik 'omdraaien/omkeren' ontstaat er een interessant perspectief op die geschiedenis. Een perspectief waarmee we thans -in de 21e eeuw- met de actuele wateropgaven, ons voordeel kunnen doen. 

13.35 Gertjan Baaijens, 'planten liegen niet', herkennen van vegetaties in verband met historische bevloeiing; Gertjan zal ingaan op een paar plantensoorten die “hydrologische knooppunten” in het waterhuishoudkundige systeem aangeven en goed gebruikt kunnen worden bij het opsporen van bevloeiingsstelsels. Maar zal beginnen met zijn Ome Geert, boer en slager te Heusden aan de Maas, die hem leerde wat Harlekijnorchis was (dat orchis liet hij weg) en waarom die zo heet.

13.55 Ab Grootjans (hoogleraar Ecohydrologie van Wetlands aan de Radbouduniversiteit): onderzoek naar de werking van vloeiweiden in Drenthe, opzet, uitvoering en wat het heeft opgeleverd; met name wat het onderzoek in de Reest heeft opgeleverd. Daar hebben we 6 jaar lang gekeken of experimentele bevloeien inderdaad de verzuring tegen gaat, de vorstgevoeligheid vermindert, zuurstof inbrengt, de productiviteit bevordert en de biodiversiteit verhoogt. Bekijk hier de powerpoint van Ab.

14.15 Wim Slabbaert (ingenieur Agentschap Natuur en Bos,Vlaanderen): bevloeien in het 'platte vlak', enkele systemen in de polders van West Vlaanderen, als illustratie van het systeem achter het systeem. Doorgaans beschrijft men een bevloeiingssysteem op basis van de aangetroffen “onderdelen”, de bevloeiingspraktijk of de aangetroffen vegetatietypes. Deze bijdrage keert de zaak om.  Ze focust op de chemische terreincondities die men mits bevloeiing wil bekomen.  Dit  doel laat zich opvallend simpel omschrijven.  Ook voor niet chemici.  Het is universeel en niet plaatsgebonden.  Zo kan je elk bevloeiingssysteem opvatten als antwoord op een simpele vraag: “Wat moet ik doen om -vertrekkende van de plaatselijke uitgangssituatie- hier deze ideale terreincondities te bekomen ?”. Dit concept wordt geïllustreerd aan de hand van niet bevloeide polderhooiweides.  Het zijn immers de uitzonderingen die de regel bevestigen.  Als je een Belg uitnodigt is het surrealisme nooit ver weg. Tenslotte wordt ook het endemische bevloeiingssysteem van de gavers kort voorgesteld. Bekijk hier de powerpoint van Wim.

14.35  vragen en discussie

15.00 Pauze

15.30 Peter van de Molen: het herkennen van vloeiweidensystemen: het gebruik van de website Stromend landschap. Bekijk hier de presentatie van de website.

15.40 Peter Dauvellier: Herbestemming van vloeiweidensystemenWaterbeheer is te lang als technisch vraagstuk gezien in plaats van als culturele opgave. Oplossing van de huidige waterproblemen vraagt om een cultuuromslag. Veerkracht, schaarste en lokale kwaliteiten krijgen daarin weer een belangrijker plaats. Vloeiweidesystemen zijn potentiële broedplaatsen om deze nieuwe richting te vinden. Als ‘slome’ cultuurlandschappen kunnen zij zich ontwikkelen als tegenhanger van de overmaat aan door stress gedomineerde landschappen.
Bekijk hier de powerpoint van Peter. 

16.00 Rob Brinkhof, beleidsmedewerker gemeente Den Bosch: Herstel historische vloeiweidenstelsels Bosschebroek en Coudewater: cultuurhistorie als basis voor ruimtelijke planvorming; Bekijk hier de powerpoint van Rob Brinkhof.

16.20 vragen en discussie

16.30 aanbieding eerste exemplaren van het boek 'Stromend Landschap, vloeiweidestelsels in Nederland'.

16.40 Afsluiting met borrel

Het boek Stromend Landschap was op deze bijeenkomst met korting verkrijgbaar, het boek kost dan geen € 29,95 maar € 24,95.